بورسیت شانه چیست؟ فیزیوتراپی در بورسیت شانه

در سرتاسر بدن شما کیسه های کوچک پر از مایعی به نام بورس وجود دارد.

بورس ها بالشتک های نازکی بین استخوان ها و قسمت های متحرک بدن مانند ماهیچه ها و تاندون ها هستند تا اصطکاک را کاهش دهند.

اگر بورس ملتهب و متورم شود و با مایعات بیشتری از آنچه که باید پر شود، دچار بیماری به نام بورسیت هستید.

این ضایعه در بورس های نزدیک مفاصل مانند باسن، آرنج و زانو اتفاق می افتد که حرکات یکسان را بارها و بارها تکرار می کنند.

شانه شما محل رایج دیگری برای بورسیت است.

• آناتومی شانه :

شانه یکی از پیچیده ترین و متحرک ترین مفاصل بدن است که امکان حرکات وسیعی را برای بازو فراهم می کند.

• شانه شامل استخوان ترقوه ، بازو و کتف است .

• استخوان بازو ((humerus استخوان بلندی است که در قسمت بالا (سر استخوان بازو) گرد می‌شود و در حفره گلنوئید قرار می‌گیرد و باعث ایجاد مفصل شانه می‌شود. این ساختار توپ و سوکتی دامنه حرکتی وسیعی برای بازو فراهم می‌کند.
• استخوان کتف (scapula) یک استخوان بزرگ، صاف و تا حدودی مثلثی است که بین استخوان بالای بازو یا هومروس (Humerus) و استخوان یقه یا ترقوه (Clavicle) قرار دارد. در این محل دو برجستگی استخوانی وجود دارد که یکی به نام زائده آکرومیون (Acromion process) در بالای حفره، و یکی به نام زائده کوراکوئید (Coracoid process) در جلوی حفره قرار گرفته اند.
• استخوان ترقوه Clavicle) ) استخوان دراز است که همراه با استخوان کتف، بازو و جناغ، کمربند شانه‌ای یا سینه‌ای را تشکیل می‌دهند. این استخوان برخلاف سایر استخوان‌های دراز، فاقد هرگونه مغزی است و دارای منشأ غشائی می‌باشد و از سمت داخل به جناغ و از سمت خارج به استخوان به زائده آکرومیون کتف متصل می‌شود.

این سه استخوان توسط عضلات و رباط های متعددی به هم متصل شده اند. شانه انسان متحرک‌ترین مفصل بدن است. این تحرک دامنه حرکت فوق العاده ای را در خم شدن به جلو (بازوها در جلو)، ابداکشن (بازوها به طرفین)، اداکشن (نزدیک کردن بازو به تنه) و اکستنشن (بازوها به عقب می‌رسند) اجازه می‌دهد. این دامنه حرکتی وسیع باعث ناپایداری مفصل شانه نیز می‌شود. این بی‌ثباتی در آناتومی شانه توسط عضلات روتاتور کافتاندون‌ها، رباط‌ها و لابروم گلنوئید جبران می‌شود.

• مفصل شانه شامل چهار مفصل اصلی است :

• مفصل آکرومیوکلاویکولار (به انگلیسی AC Acromioclavicular joint)

این مفصل محلی است که استخوان ترقوه (clavicle) در کنار زائده آکرومیون که خود جزئی از استخوان کتف است قرار میگیرد.

• مفصل استرنوکلاویکولار (به انگلیسی Sternoclavicular joint SC)

بین استخوان جناغ و ترقوه است. این محل جایی است که استخوان ترقوه در کنار استخوان جناغ سینه Sternum قرار میگیرد.

• مفصل اسکاپولوتوراسیک (به انگلیسی scapulothoracic joint)

بین استخوان کتف ((Scapulaو قفسه سینه است. این مفصل در واقع بین صفحه استخوان کتف و سطح پشتی قفسه سینه قرار داشته و یک مفصل کاذب است.در واقع بین صفحه استخوان کتف و سطح پشتی قفسه سینه عضلاتی قرار دارند و استخوان کتف میتواند روی این عضلات بلغزد و در پشت قفسه سینه بالا و پایین برود. (اسکپولا همان استخوان کتف است.)

• مفصل گلنوهومرال (به انگلیسی Glenohumeral joint)

این مفصل جایی است که سر استخوان بازو در کنار حفره کم عمق گلنویید قرار میگیرد. این یک مفصل گوی و کاسه ای است . در شانه سر بزرگ استخوان بازو در مقابل یک حفره کم عمق به نام حفره گلنوئید قرار گرفته که بیشتر شبیه یک بشقاب یا حتی یک زیر استکان است.

• رباط‌ها در کنار عضلات و تاندون‌ها عامل اصلی پایداری شانه هستند.

رباط ها : رباط بافت نرمی است که استخوان‌ها را به هم متصل می‌کند. بعلاوه رباط نوار محکم و سفتی است که انعطاف‌پذیری بالایی ندارد. چند رباط مهم در اطراف کمربند شانه وجود دارد که همگی از روی استخوان‌هایی که به هم متصل می‌شوند، نام گذاری شده‌اند. مهم‌ترین رباط‌ها آکرومیوکلاویکولار، کوراکوکلاویکولار و کوراکوآکرومیال نام دارند.

عضلات : عضلات پشت بدن، گردن، شانه، قفسه سینه و بالای بازو همگی با هم برای حمایت از شانه و حرکت دادن آن کار می‌کنند. یکی از مهم‌ترین این عضلات، عضله دلتوئید است. بعلاوه عضلات روتاتور کاف!

تاندون‌ها : نوارهای ضخیمی از بافت هم‌بند هستند که ماهیچه را به استخوان متصل می‌کنند. عملکردی مشابه رباط‌ها دارند، آن‌ها از کلاژن ساخته شده‌اند. تاندون‌ها باعث می‌شوند ماهیچه‌ها بتوانند استخوان‌های بدن را در هنگام انقباض عضلات حرکت دهند. تاندون‌های درگیر در شانه عمدتاً شامل سر بلند تاندون دوسر بازو و تاندون‌های روتاتور کاف است و همچنین تاندون های حمایت کننده شامل ترس مینور، کوراکوبراکیالیس و سر کوتاه عضله دوسر هستند.

تاندون‌ها و عضلات روتاتورکاف گروه ماهیچه‌ای عمقی هستند که شانه را حرکت می‌دهند. نگه داشتن سر استخوان بازو داخل حفره گلنوئید، عملکرد اصلی عضلات روتاتورکاف است. این گروه عضلانی مهم دقیقاً بیرون مفصل گلونوهومرال قرار دارد و چرخش شانه را در جهات مختلف ممکن می‌کند.

• عضلات روتاتور کاف عبارت‌اند از:

سوپرااسپیناتوس ، اینفرااسپیناتوس ، ترس مینور (SIT) ،ساب اسکاپولاریس

این تاندون‌ها و ماهیچه‌های شانه ثبات مفصل شانه را در دامنه‌های مختلف حرکتی تضمین می‌کنند.

بورس ها : بورس کیسه بالشتک مانندی است که بین دو سطح متحرک دیده می‌شود، بورس با غشاء سینوویال پوشیده می‌شود و حاوی مقدار کمی مایع روان کننده است که سایش را کاهش می‌دهد و به حرکت کمک می‌کند؛ غلظت مایع سینوویال شبیه به سفیده تخم مرغ خام است. در هر دو نقطه از بافت پیوندی بدن، به جز مفصل‌ها، که روی هم حرکت می‌کنند، بورس وجود دارد. عملکرد بورس کاهش سایش بین تاندون و استخوان، رباط و استخوان، تاندون و رباط و بین عضلات است.

• بورسیت به التهاب یا عفونت بورس گفته می‌شود.

• انواع بورسیت شانه به لحاظ آناتومی شامل :

1. بورسیت ساب آکرومیال یا ساب دلتوئید
2. بورسیت ساب کوراکوئید
3. بورسیت سوپراآکرومیال
4. بورسیت کوراکوکلاویکولار
5. بورسیت ساب اسکاپولاریس

بورس ساب آکرومیال در هر شانه به گروهی از ماهیچه‌ها و تاندون‌ها به نام روتاتور کاف کمک می‌کند تا کار کنند.

علت بروز بورسیت شانه :

هر کسی ممکن است به بورسیت شانه مبتلا شود!

 ورزشکاران خاصی که حرکات تکراری شانه را زیاد انجام می دهند بیشتر در معرض این مشکل هستند. افرادی  شامل نقاشان، نجاران و سازندگان و افرادی که فوتبال، سافت بال یا چوگان بازی می کنند در معرض این مشکل اند.

در برخی موارد ممکن است به علت شرایط کاری شدید و یا انجام فعالیت‌های بالای سر که باعث افزایش اصطکاک بین استخوان‌ها و بافت‌ها می‌شود. این اصطکاک مداوم می‌تواند بورس‌ها را ملتهب و تحریک کند. آسیب های تروماتیک یا ضربه ای و یا پرتاب توپ بیس‌بال یا بلند کردن جسمی به بالای سر بصورت مکرر از دیگر عوامل دخیل در بروز بورسیت است.

سن شما، وضعیت بدنی نامناسب ، انعطاف پذیری ضعیف و ضخیم شدن تاندون‌ها یا بورسا می‌تواند باعث ایجاد علائم شود. و حتی شکل استخوان شانه شما نیز می تواند یک عامل باشد درواقع ممکن است نسبت به بسیاری از افراد فضای کمتری بین تاندون و بورس خود داشته باشید! 

عفونت، آرتریت، نقرس، دیابت یا بیماری تیروئید و حتی بیماری کلیوی یا اورمی (تجمع مواد زائد درخون) روماتیسم مفصلی نیز می تواند شمارا مستعد ابتلا به بورسیت کند .

علائم بورسیت شانه :

• درد در هنگام لمس و فشار
• درد در جلوی شانه و یا یک سوم بالای بازو
• دردی که حتی میتواند شما را از خواب بیدار کند !
• کاهش دامنه حرکتی (ROM) مفصل
• سفتی ، قرمزی ، تورم  

ضخیم شدن تاندون ها و بورس ها بطوریکه این ضخیم شدگی با اشغال فضای بیشتر سبب فشار بیشتر به تاندون ها و بورس ها میشود .

اگر درد شما با تب همراه بود احتمال میرود که بورسیت شما عفونی باشد !

درمان بورسیت شانه :

درمان های دارویی :

استفاده از داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی که سبب کاهش تورم نیز میشوند و همچنین کاهنده درد می تواند به کاهش درد و التهاب شما کمک کند. استفاده از آنتی بیوتیک ها برای از بین بردن عفونت های باکتریایی که باعث بورسیت می شوند.

درمان های غیر دارویی :

• کنترل فعالیت‌هایی که باعث تشدید درد می گردند از فعالیت یا موقعیت‌هایی که بورس شما را تحریک می‌کند خودداری کنید.
• استراحت (در موارد مزمن مهم ترین چیزی که به آن نیاز دارید)
• کنترل فعالیت‌هایی که باعث تشدید درد می گردند درواقع از فعالیت یا موقعیت‌هایی که بورس شما را تحریک می‌کند خودداری کنید.
• استفاده از کمپرس یخ جهت کاهش التهاب                                                                                                   

پس از از بین رفتن درد، ورزش های ساده و فیزیوتراپی به شما کمک خواهد کرد به فعالیت های عادی و بدون درد بازگردید.

نقش موثر فیزیوتراپی در درمان بورسیت :

فیزیوتراپیست یک برنامه درمانی خاص برای سرعت بخشیدن به بهبودی شما طراحی می کند. این برنامه در جهت بازگرداندن حرکت طبیعی شانه می باشد. بعلاوه ضعف یا عدم تعادل عضلانی می‌تواند به بورسیت شانه کمک کند. فیزیوتراپیست شما یک برنامه مقاومتی ایمن و پیشرونده برای بهبود قدرت ماهیچه هایی که از شانه شما حمایت می کنند طراحی می کند.

هدف فیزیوتراپی در درمان بورسیت شانه :

1. کاهش علائم
2. آسیب را به حداقل برسانید
3. حرکت و قدرت عضلات شانه مانند روتاتور کاف و دلتویید و ... را حفظ کنید

تمرین‌های زیر می‌توانند در برنامه درمانی پیاده‌سازی شوند :

• کشیدن بازو ((flexion :

در فیزیوتراپی بورسیت شانه، بیمار دست خود را روی میز روی یک حوله قرار می دهد و با کشیدن حوله بازوی خود را به سمت جلو میز می کشد. بیمار در این حالت در زیر بازوی خود احساس کشیدگی می کند.

• Scapular wall slides :

در حالت عمودی بایستید و پشت خود را به دیوار بچسبانید. بازوهای خود را در حالت ابداکشن 90 درجه بالا بیاورید و آرنج خود را نیز به حالت 90 درجه خم کنید. بازوهای شما باید به دیوار فشار وارد کند . کف دست شما باید رو به جلو باشد. اکنون بازوهای خود را تا جایی که می توانید بلند می کنید و همزمان آرنج ها را دراز می کنید. این کار را به آرامی انجام دهید و به حالت اولیه برگردید.

•  کشش فوقانی Upper Trap (UT) Stretch)): 

بیمار روی میز یا صندلی نشسته و با دست آسیب دیده، زیر میز را می گیرد. در این حالت با دست مخالف، سر را به شانه مخالف می کشد.

• کشش به حالت خوابیده (Open Book Stretch):

بیمار یک حوله رول شده را روی سطح صاف بین پاهای خود قرار داده و صاف به پشت دراز می کشد. بازوها را روی قسمت بالایی بدن جمع کرده و دست ها را کنار هم قرار می دهد. بیمار دستان خود را به حالتی که در حال باز کردن کتاب    است، باز می کند.

• قایقرانی (با استفاده ازthera band):

این تمرین خوبی برای تمرین عضلات تثبیت کننده کتف است.مطابق تصویر روی صندلی بنشینید یا بایستید. باند را به یک در یا ستون متصل کنید و مطمئن شوید که محل اتصال محکم باشد! سطح سینه ترابند را به سمت عقب بکشید که مهم‌تر از آن کشیدن تیغه‌های شانه است.

این تمرینات فیزیوتراپی برای تقویت عضلات ضعیف و بهبود دامنه حرکتی انجام میشوند .

سایر مدالیته هایی که در جهت کاهش علائم (تورم ،قرمزی ، درد ...) صورت میگیرد :

به طور کلی، برای درمان بورسیت شانه، نباید از گرما درمانی استفاده کرد؛ زیرا باعث افزایش التهاب می شود

لیزر درمانی : لیزرهای پرتوان به دلیل داشتن طول موج، توان بالا و اثرگذاری مطلوبی که روی صدمات بدن دارند، امکان نفوذ به بافت‌های عمقی آسیب‌دیده از جمله مفصل، غضروف، رباط و… را فراهم کرده و درمان درد و برطرف شدن التهاب را برای بیماران آسان‌تر کرده‌اند.

شاکویو درمانی (بویژه در بورسیت های کلسیفیه شده) : شاکویو تراپی در فیزیوتراپی یک روش درمانی غیر تهاجمی است که از امواج صوتی پرانرژی برای تحریک التیام و کاهش درد در شرایط مختلف اسکلتی عضلانی استفاده می کند.

کامپرس یخ :قرار دادن کیسه یخ بر روی ناحیه، به کاهش التهاب بیشتر اطراف تاندون ها کمک می کند.

اولتراسوندتراپی : با ارتعاشات ایجادشده توسط امواج صوتی سبب ایجاد گرمایی عمقی در بافت و کاهش التهاب و تورم میشود .

برای بسیاری از بیماران، چند هفته انجام این اقدامات برای درمان بورسیت شانه کافی خواهد بود.

گاهی اوقات برای درمان بورسیت شانه به جراحی نیاز است. این کار را می توان با استفاده از یک برش کوچک با یک پروب خاص و کم تهاجمی به نام آرتروسکوپ انجام داد. در طول جراحی، بورس ملتهب، مقداری از استخوان و هر گونه خار برداشته می‌شود تا فضای بزرگ‌تری برای تاندون‌های روتاتور کاف ایجاد شود. 

   در موارد بسیار حاد که درمانهای فوق پاسخگو نباشد جراحی جهت بیرون آوردن بورس صورت میگیرد !

در صورتی که تمایل دارید می توانید پرسش خود را از طریق سایت زتاطب از متخصص فیزیوتراپی بپرسید.

در صورت داشتن سوال از لینک  پرسش و پاسخ ، سوال خود را مطرح نمایید.