فیزیوتراپی در بیماران مبتلا به گیلن باره

• گیلن باره شایع ترین دلیل ضعف عمومی حاد بدن است  و باعث  فلج فلاسید(شل) میشود . این بیماری می تواند به سرعت در بدن بیمار پخش و در نهایت کل بدن را بگیرد و بیمار را به فلج کامل برساند. 

• گیلن باره به عنوان  یک اختلال خود ایمنی  شناخته شده است. این سندروم می‌تواند در تمام سنین رخ دهد اما بین ۳۰ الی ۵۰ سالگی شایع‌تر است.

• گیلن باره اشکال مختلفی دارد:

• نوروپاتی  دمیلینه کننده التهابی حاد در بیماران مبتلا به گیلن باره:

(Acute inflammatory demyelinating neuropathy)AIDN

یک شکلی از گیلن باره است که در آن حمله التهابی تکه تکه ای به غلاف عصب (میلین) در طول اعصاب رخ می دهد . در این نوع ضعف حرکتی و حسی در عرض 6 هفته پیشرفت میکند .

• نوروپاتی آکسون حرکتی حاد در بیماران مبتلا به گیلن باره:

AMNN(Acute motor axonal neuropathy)

پیشرفت سریعتری دارند و زودتر به نقطه اوج میرسند.

• سندروم میلر فیشر در بیماران مبتلا به گیلن باره:

 نوع رایج دیگری است که اعصاب جمجه ای را درگیر میکند و علائم آن شامل دوبینی آتاکسی و نبود رفلکس است . در 70% بیماران ممکن است فلج عصب صورت را نشان دهد.

• میزان شیوع بیماری گیلن باره

همه گروه های سنی را درگیر میکند اما درمردان و افراد مسن شایع تر است.

شیوع ان حدود 1.2 تا 2.3 در هر  100000 نفر جمعیت است.

• سبب شناسی بیماری گیلن باره

افراد درگیر معمولا یک بیماری تنفسی یا گوارشی را قبل از شروع ضعف و تغییرات حسی تجربه میکنند و  در حدود 2/3  مواردعفونت قبلی مشاهده میشود.

• ویژگی های بالینی  بیماری گیلن باره

1. مشخصه اصلی این بیماری کاهش عملکرد حرکتی متقارن(2طرفه) و پیشرونده از سمت دیستال ( پایین بدن یعنی پاها) به سمت پروگزیمال (بالای بدن یعنی سر) است
2. اختلالات حسی معمولا به صورت سوزش و گزگز(پاراستزی) در انگشتان پا یا حساسیت غیرطبیعی به لمس(هیپستزیس) ظاهر میشود و این درگیری حسی معمولابه اندازه ی درگیری حرکتی اهمیت ندارد.
3. پیشرفت این بیماری حتی میتواند باعث آسیب به دیافراگم ( اصلی ترین عضله تنفسی)  یا اعصاب جمجمه ای شود.
4. حدود50%افراد مبتلا به گیلن باره تغییراتی در سیستم عصبی خودکار مثل نوسانات فشار خون و یا بازگشت وریدی ضعیف و تجمع خون ،ریتم غیر طبیعی قلب  و افزایش ضربان قلب را تجربه میکنند.
5. درد عضلانی نیز یک علامت اولیه است  که دیده  می شود اما علت آن هنوز مشخص نیست.
6. حدود 50%بیماران مبتلا به گیلن باره درگیری دهانی حرکتی به شکل ضعف دارند که باعث مشکل در صحبت کردن (دیس ارتری)و بلع (دیسفاژی) میشود.
7. درگیری اعصاب جمجمه ای و ضعف 2طرفه صورت نیز شایع است و میتواند علائمی مثل دوبینی ناشی از ضعف عضلات  چشم داشته باشند.
8. این افراد  ممکن است فاقد رفلکس های  عمیق تاندونی(آرفلکسیا) باشند.

• مراحل  بیماری گیلن باره

•  بیماری گیلن باره حاد : حدود 4 هفنه اول است که علائم ظاهر میشود.

 80% بیماران با علائم سوزش و گزگز( پاراستزی)- 70%با علائم نبود رفلکس (آرفلکسی) و 60% با ضعف در تمام اندامها مراجعه میکنند.

• فاز plateau(دوره ثبات)  بیماری گیلن باره:

علائم وجود دارد اما تثبیت شده است و تغییری نمی کند این مرحله نیز میتواند حدود 4 هفته طول بکشد.

• فاز ریکاوری وبهبودی  بیماری گیلن باره :

حدود 80% بیماران در عرض 1 سال بهبود می یابند اما ممکن است یکسری علائم و نواقص تا آخر عمربا آنها باقی بماند . این مرحله میتواند از چندماه تا چند سال طول بکشد.

• درمان  فیزیوتراپی در بیماران مبتلا به گیلن باره

• درمان بیماران در فاز حاد گیلن باره

• درافراد احتمال مبتلا به گیلن باره احتمال درگیری دیافراگم وجود دارد و ممکن است مدت طولانی را در بیمارستان و بخش های ویژه سپری کنند.
• اهداف فیزیوتراپی در فاز حاد بیماران مبتلا به گیلن باره  :

حمایت تنفسی و حفظ عملکرد ریه:

تخلیه وضعیتی همراه با پرکاشن (یکسری حرکات ضربه ای خاص با دست) برای تخلیه ترشحات از ریه

کشش ملایم دیواره قفسه سینه و چرخش تنه

حفظ دامنه حرکتی مفاصل : به صورت غیرفعال (پسیو)

 پوزیشن دهی و استفاده از ارتز و اسپیلنت برای جلوگیری از کوتاهی و کاهش قدرت انقباضی عضلات

جلوگیری از کشش بیش از حد و اطمینان از وضعیت طبیعی مفصل مچ پا

کاهش درد:

درمان درد در این افراد معمولا خیلی دشوار است اما انجام کارهایی مثل ماساژو تمرینات دامنه حرکتی غیر فعال  و مدالیته های ضددرد مثل TENS  به کاهش درد کمک کننده است.

در صورت افزایش حساسیت به لمس

 استفاده از گهواره برای نگه داشتن ملافه و همچنین استفاده از لباس های سبک و راحت مفید است.

• درمان بیماران در فاز ثبات گیلن باره

• وقتی عملکرد تنفسی و خود مختار در بیماران مبتلا به  گیلن باره تثبیت شد ,برنامه ای برای افزایش تحمل ایستاده شروع میشود.
• اهداف فیزیوتراپی در مرحله ثبات علائم بیماران مبتلا به  گیلن باره:

1. سازگاری با وضعیت ایستاده
2. حفظ دامنه حرکتی مفاصل
3. بهبود عملکرد ریوی
4. اجتناب از خستگی و فشار بیش از حد
5. استفاده از گرما قبل کشش برای افزایش انعطاف بافت و امادگی
6. کاهش درد

• درمان بیماران مبتلا به  گیلن باره بین رشته ای است و میتوان از گفتاردرمانی برای مشکلات گفتاری و .. بهره جست.

• فاز ریکاوری و بهبودی در بیماران مبتلا به گیلن باره

• اهداف فیزیوتراپی در فاز ریکاوری بیماران مبتلا به گیلن باره:

1. ادامه اهداف مرحله قبلی
2. تقویت و به حداکثر رساندن توانایی های عملکردی
3. تمرین درمانی متناسب با سطح توانایی هرفرد

• نکاتی برای تمرین درمانی بیماران مبتلا به  گیلن باره:

1. کوتاه ترین دوره درمانی متناسب با سطح توانایی هر فرد باید در نظر گرفته شود.
2. افزایش سطح تمرین فقط در صورت عدم بروز مشکل یا نبود سختی بعد از یک هفته باید انجام شود
3. برگرداندن بیمار به تخت در صورتی که کاهش قدرت و عملکرد اتفاق افتاده باشد ضروری است.
4. تمرینات تقویتی باید در جهت بهبود عملکرد باشد نه صرفا برای بهبود یک عضله خاص تمرین داده شود.
5. کاربیش ازحد عضلاتی که عصبشان آسیب دیده است باعث کاهش شدید توانایی آن عضله برای نشان دادن قدرت و استقامتش میشود که از علائم آن میتوان  به درد تاخیری که از   1  تا 5 روز بعد از تمرین بدتر میشود اشاره کرد.
6. زمانی تمرین درمانی یک عضله باید شروع شود که بتواند حرکتی برخلاف جاذبه در برابر مقاومتی برابر با وزن اندامش  را انجام دهد زمانی که بیمار قادر به انجام این حرکت نباشد باید به کمک وسیله هایی (اسلینگ)وزن اندام را گرفته سپس تمرین را انجام داد وحتی میتوان این را با یکسری تکنیک های تسهیلی همراه کرد تا اثر آن افزایش یابد.
7. اغلب عضلات ناحیه دست و مچ پا کاملا بهبود نمی یابند واستفاده از یکسری ارتزهای سبک و مناسب کمک کننده است.
8. معمولا اندام تحتانی (پاها) بعد از اندام فوقانی(دست ها) بهبود می یابند  و اکثر افراد بعد از 6 ماه قادر به راه رفتن هستند اما حدود 20% افراد هرگز به این مرحله نمیرسند.
9. استقامت در این افراد بسیار کم است و حتی ممکن است فرد با قدرت مناسب به دلیل کمبود استقامت نتواند به کار خود برگردد.بنابراین  گنجاندن تمرینات استقامتی در برنامه تمرین درمانی آن ها ضروری است.

در صورتی که تمایل دارید می توانید پرسش خود را از طریق سایت زتاطب از متخصص فیزیوتراپی بپرسید.

در صورت داشتن سوال از لینک  پرسش و پاسخ ، سوال خود را مطرح نمایید.