فیزیوتراپی در سندروم تونل کارپال

در این مطلب به بررسی بیماری سندروم تونل کارپال میپردازیم که بسیار در بعضی مشاغل شایع است و باعث تحت فشار قرار گرفتن و در نهایت التهاب عصب مدین و بروز اختلالات حسی در دست و بروز مشکلات در انجام فعالیت های دقیق که به خصوص به حرکات شست نیازمند است مانند گرفتن یک خودکار در دست.

• سندروم تونل کارپال چیست؟

تونل کارپال فضایی است که بین استخوان های مچ و رباط عرضی مچ تشکیل میشود و محل عبور تاندون عضلات خم کننده انگشتان و عصب مدین است.

به علت تنگ شدن فضای بین استخوان های مچ و رباط عرضی مچ عصب مدین تحت فشار قرار میگیرد و در نهایت ملتهب شده و  باعث بروز اختلالات حس و ضعف حرکتی در عضلات ناحیه دست میشود.

• شیوع بیماری سندروم تونل کارپال:

• شایع ترین سندروم نوروپاتی در اندام فوقانی است.
• در خانم ها شایع تر از آقایان است.
• در افراد با حرفه های مشخص مانند تایپیست ها،آرایشگر ها،دندان پزشک ها و نجاران و مکانیک ها و... اتفاق میفتد.
• به ندرت در افراد جوان اتفاق می افتد.

• علل بیماری سندروم تونل کارپال

• علت اولیه بیماری سندروم تونل کارپال:

اگر این بیماری به علت ضخیم شدگی رباط عرضی مچ اتفاق بیفتد، ما در واقع با یک علت اولیه مواجه هستیم.

• علل ثانویه بیماری سندروم تونل کارپال:

یک سری اختلالات که باعث افزایش فشار داخل تونل میشود که از جمله میتوان به شکستگی هایی که قسمت انتهایی استخوان زند زیرین (رادیوس) جا به جا شود ، دررفتگی بعضی از استخوان های مچ ، التهاب تاندون عضلات خم کننده انگشتان (عضلات فلکسور) ، التهاب غلاف تاندون عضلات فلکسور به علت روماتوئید آرتریت ، افزایش فشار داخلی به علت تومور های خوش خیم و دیابت یا حاملگی و یا فعالیت هایی که برای مدت طولانی و مکرر مچ دست را در وضعیت نامناسب  قرار دهد اشاره کرد.

• شرح حال گیری از بیمار مبتلا به سندروم تونل کارپال:

در شرح حال گیری از بیمار ابتدا سراغ شروع نشانه ها می رویم که معمولا نشانه ها به طور تدریجی شروع میشوند.سپس ماهیت نشانه ها برای ما اهمیت میکنند که به شرح زیر میباشد:

1. اختلال حس و مور مور شدن (پاراستزیا) در سه تا چهار انگشت اول میباشد.
2. فرد شب ها به همین علت از خواب بیدار شده و معمولا صبح زود این علائم بیشتر است.
3. گاها این اختلالات حس با فعالیت های طولانی که فلکسور های انگشتان درگیرند شروع میشود مانند نوشتن و خیاطی کردن.
4. علائم و نشانه ها ممکن است در موقعیت های استاتیک و ثابت مانند رانندگی کردن یا خواندن روزنامه افزایش یابند.
5. بعضا شکایت بیمار در عدم توانایی در انجام ماهرانه و با ظرافت کار های دقیق است.
6. مشکل میتواند یک طرفه یا دو طرفه باشد.
7. در مسیر توزیع عصب مدین یک احساس سوزش حس میشود.

• معاینه فیزیکی بیمار مبتلا به سندروم تونل کارپال:

• مرحله مشاهده:

عدم دقت و مهارت در فعالیت هایی که نیاز به حرکات دقیق انگشتان دارد مانند بستن دکمه لباس.

• مرحله بررسی:

 لاغرشدگی در ناحیه عضلات شست (تنار) خصوصا در بیمارانی که مدت طولانی درگیر این بیماری هستند.

• تست مفاصل:

 چک کردن دامنه فعال که خود فرد حرکت را انجام دهد وغیرفعال که تراپیست این حرکت را برای فرد انجام دهد مفاصل آرنج ، ساعد ، مچ ، انگشتان و حتی گردن.

• تست عضلات:

 ضعف عضلات تنار که در ناحیه شست هستند.

!!مهم ترین آیتم برای انتخاب درمان جراحی یا غیرجراحی تست عضلات است که اگر ضعف بسیار بالا و لاغر شدگی در این عضلات اتفاق افتاده باشد در صورت تایید پزشک جراحی لازم است.

• تست های عصبی-عضلانی در بیماری سندروم تونل کارپال

• تست های حسی: نقص حس در نوک سه انگشت اول خصوصا انگشت اشاره و میانی مشاهده میشود.
• تست تمایز بین دو نقطه درحالی که دو نقطه را روی دست حرکت میدهیم گرفته شود و فرد باید دو نقطه بافاصله کمتر از ۴ میلی متر را تشخیص دهد.
• تست tinel sign: با ضربه زدن به عصب مدین در تونل غلائم و پاراستزی افزایش میابد که در شکل زیر محل ضربه و محل گسترش علائم نشان داده شده است.

• تست phalen: اگرتست مثبت باشد بعد از سی ثانیه قرار دادن دست در وضعیت زیر مطابق شکل بی حسی و سوزش و مور مور شدن در مسیر عصب به وجود می آید و یا اگر علائم وجود دارند تشدید میشوند. هرچه التهاب عصب بیشتر بیشتر باشد علائم زود تر شروع میشود.

• تست کامپرشن تونل کارپال : شست تراپیست عصب مدین را در تونل کارپال فشار داده و علائم بی حسی و سوزش و مور مور شدن تشدید میشود.

• مدیریت بیماری سندروم تونل کارپال

• دارو های ضدالتهاب غیراستروئیدی = با کاهش التهاب فشار را بر روی عصب و تونل کمتر میکند و باهث بهبود علائم می شود.

!البته دارو ها حتما باید توسط پزشک تجویز شود.

• نکات مربوط به استفاده از اسپیلنت ها:

1.  به بیمار حتما باید استفاده از اسپیلنت آموزش داده شود که به علت تنگ بستن آن بازگشت وریدی دچار مشکل نشود.

2.  استفاده از اسپیلنت هایی که مچ دست را در وضعیت خنثی و طبیعی خود قرار میدهد که کمترین فشار به عصب وارد شود به طور قابل توجهی به بهبود شرایط کمک میکند.

3. اسپیلنت میتواند انگشتان را در بر بگیرد و یا کلا بدون دربرگرفتن انگشتان باشد.
4. در طول روز پوشیدن اسپیلنت ضروری نیست.
5. اگر پوشیدن اسپیلنت در شب باعث بهبود علائم نشد بیمار باید در روز های بعد اسپیلنت را به طور کامل و در تمام ساعات استفاده کند تا علائم بهبود یابد.
6. پس از یک یا دو هفته پوشیدن اسپیلنت و بهبود علائم به طور تدریجی و کم کم استفاده از آن قطع میشود.

• اقداماتی که توسط فیزیوتراپیست ها انجام میشود به شرح زیر است:

• تمرینات گلایدینگ اعصاب = برای موبیلیزاسیون و تحرک عصب مدین و خون رسانی بهتر مطابق شکل زیر با نظارت تراپیست انجام میشود.
•  تمرینات گلایدینگ تاندون =  برای حرکات تاندون عضلات خم کننده انگشتان مطابق شکل زیر انجام میشود.

• منیپولاسیون بافت نرم = مطابق شکل زیر توسط تراپیست انجام میشود و به باز شدن تونل و کم شدن فشار موجود در تونل و همچنین فشار روی عصب کمک میکند.

•  موبیلیزیشن مفصل = شامل دور کردن و همچنین گلاید دو سطح مفصلی است که با باز کردن تونل و کاهش فشار همراه خواهد بود و توسط تراپیست مطابق شکل زیر انجام میشود.

• تمرینات تقویتی پیشرونده: در دامنه بدون درد و بدون علائم باید انجام شود.

و در حرکات خم و صاف شدن آرنج و چرخش ساعد و خم و صاف شدن مچ دست و مشت کردن و گرفتن چیزی در دست تمرین انجام میشود.

• پس از بهبود نسبی علائم روی هماهنگی و سرعت و مهارت حرکات دقیق انگشتان مانند بستن دکمه لباس کار میشود و این گونه تمرینات که توسط فیزیوتراپیست شما تجویز شده به طور اختصاصی است و به فعالیت های روزانه هر فرد بستگی دارد.

• تعدیل فعالیت و اموزش بیمار = وضعیت ها و فعالیت های نادرست مفاصل مچ و آرنج و انگشتان و حتی گردن که باعث شروع و تشدید علائم شود باید شناسایی و اصلاح شوند.

• تعدیل فعالیت های روزمره = فعالیت ها باید به وضعیتی مچ دست در حالت عادی و خنثی باشد تعدیل یابند و مشت کردن های محکم و سفت نگه داشتن چیزی در دست کم شود. برای مثال در یک فرد تایپیست برای مدتی باید تا بهبود علائم انجام اینکار کمتر شود و یا در زمان انجام این کار فرد از اسپیلنت استفاده کند تا علائم تشدید نشود. و در صورت انجام جراحی اقدامات توانبخشی لازم شامل مراقبت از زخم و در صورت نیاز ماساژ اسکارها و موبیلیزیشن اعصاب باید انجام شود.

باتوجه به مطالب بالا در صورت مشکوک بودن به ابتلا به این بیماری حتما به پزشک مربوطه و سپس در صورت نیاز به درمان غیرجراحی به فیزیوتراپیست مربوطه  مراجعه کرده تا تمرینات و درمان اختصاصی را بسته به شدت بیماری و حرفه خود دریافت کنید.

تمامی معاینات و تمرینات و درمان های ذکر شده در مقاله باید توسط پزشک یا فیزیوتراپیست مربوطه انجام شود!

 در صورتی که تمایل دارید می توانید پرسش خود را از طریق سایت زتاطب از متخصص فیزیوتراپی بپرسید.

در صورت داشتن سوال از لینک  پرسش و پاسخ ، سوال خود را مطرح نمایید.